Smog – co to jest i jak nam szkodzi? Przyczyny zanieczyszczenia powietrza, skutki dla zdrowia i metody ochrony. Smog kwaśny i fotochemiczny

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Smog to konglomerat zanieczyszczeń powietrza, z których tylko niewielką część może zatrzymać zwyczajna maska przeciwpyłowa.
Smog to konglomerat zanieczyszczeń powietrza, z których tylko niewielką część może zatrzymać zwyczajna maska przeciwpyłowa. JooJoo41/pixabay.com
Zanieczyszczenie powietrza to rosnący problem, przez wiele osób lekceważony. Tymczasem lekarze ostrzegają, że jest czynnikiem rozwoju chorób serca, tak samo jak wysokie ciśnienie krwi czy poziom cholesterolu. Inne skutki to częstsze przypadki cukrzycy, demencji, nowotworów i poronień. Lista chorób, którym sprzyja, jest coraz dłuższa. Najważniejszą kwestią jest więc to, jak chronić przed smogiem swoje zdrowie.

Nie ma wątpliwości, że zanieczyszczenie powietrza stanowi największe środowiskowe zagrożenie dla zdrowia. Jak podaje WHO, ponad 80 proc. ludzi zamieszkujących tereny miejskie oddycha powietrzem nie spełniających wyznaczonych przez nią norm jakości. W Polsce z powodu powietrza bardzo złej jakości w ciągu roku umiera przedwcześnie ponad 48 tysięcy osób.

Oszacowane przez WHO skutki ekonomiczne zanieczyszczenia powietrza w Polsce w skali roku dwukrotnie przekraczają podwyższony poziom krajowych wydatków publicznych na ochronę zdrowia, planowany na 2025 rok.

Smog w Polsce

Polska należy do krajów o najgorszej jakości powietrza w Unii Europejskiej – maksymalne średnioroczne stężenie pyłów zawieszonych jest ostatnio niemal dwukrotnie większe niż poziom dopuszczalny – informuje Najwyższa Izba Kontroli w najnowszym raporcie z września 2018 roku.

Aż 45 proc. miast w setce tych o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu w Europie leży w Polsce – to informacje z bazy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) według danych z lat 2012-2015. Pod względem wysokości rocznych stężeń rakotwórczego benzopirenu oraz niebezpiecznych pyłów PM 2,5 w 2015 roku Polska zajmowała niechlubne pierwsze miejsce spośród 28 krajów europejskich, natomiast pod względem częstości przekroczeń stężeń dobowych PM10 w skali kraju była druga po Bułgarii. Te trzy rodzaje zanieczyszczeń stanowią największy problem w naszym kraju.

Jak czytamy w raporcie NIK, od 2014 roku do pierwszego półrocza 2017 roku przekroczenie dopuszczalnych poziomów pyłów zawieszonych odnotowano w 74-91 proc. stref pomiarowych dla PM10, 35-52 proc. obszarów dla PM 2,5 i od 83-100 proc. w przypadku benzopirenu.

Południe Polski to rejon, gdzie smog jest szczególnym problemem zagrażającym zdrowiu mieszkańców.
Południe Polski to rejon, gdzie smog jest szczególnym problemem zagrażającym zdrowiu mieszkańców. Katarzyna Laszczak

Smog – dlaczego wciąż za mało się nim przejmujemy?

Jak informuje w swoim najnowszym sprawozdaniu Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) z września 2018 roku, nawet przestrzeganie przepisowych norm stężeń zanieczyszczeń powietrza nie gwarantuje ochrony przez ich negatywnym oddziaływaniem. Wyznaczone standardy jego jakości, ustanowione prawie 20 lat temu, są obecnie przestarzałe, a przede wszystkim niezgodne z wynikami najnowszych badań. Niektóre z nich są o wiele mniej rygorystyczne niż wytyczne World Health Organization i poziomy sugerowane przez naukowców. Według ekspertów ETO oszacowany poziom zanieczyszczenia powietrza mógł zostać opracowany na podstawie pomiarów przeprowadzonych w niewłaściwych lokalizacjach, a przez to jest prawdopodobnie niedoszacowany.

W Polskim społeczeństwie świadomość zjawiska smogu i jego konsekwencji jest wciąż niska, co może mieć związek z fatalnie działającym systemem informowania o tym zagrożeniu. Choć dopuszczalne stężenia substancji takich jak cząstki pyłu PM10, PM2,5, benzo(a)piren czy dwutlenek azotu są ściśle ustalone w dyrektywach UE, to poziomy, przy których ostrzegane jest społeczeństwo, są niedorzecznie wysokie.

W Polsce alarm smogowy ogłasza się dopiero wtedy, średniodobowe stężenia PM10 osiągną 300 mcg/m3, a poziom informowania to 200 mcg/m3. Tymczasem we Francji alarm smogowy ogłasza się przy osiągnięciu wartości 80 mcg/m3 (poziom informowania to 50 mcg/m3), a w Finlandii oba poziomy wynoszą 50 mcg/m3.

Mylny jest też sposób informowania mieszkańców o poziomie zanieczyszczenia powietrza:

  • Według państwowego indeksu jakości powietrza „powietrze umiarkowane” to stężenie pyłów PM10 wynoszące 61-101 mcg/m3, definiowane jako „Jakość powietrza jest akceptowalna. Zanieczyszczenie powietrza może stanowić zagrożenie dla zdrowia w szczególnych przypadkach (dla osób chorych, osób starszych, kobiet w ciąży oraz małych dzieci i mieć negatywne skutki zdrowotne.”
  • Natomiast „powietrze dostateczne” to stężenie pyłów PM10 wynoszące 101-141 mcg/m3 i orzeczenie „Jakość powietrza jest dostateczna. Zanieczyszczenie powietrza stanowi zagrożenie dla zdrowia w szczególnych przypadkach (dla osób chorych, osób starszych, kobiet w ciąży oraz małych dzieci i mieć negatywne skutki zdrowotne.”
Głównym źródłem smogu w miesiącach zimowych jest spalanie paliw złej jakości w piecach domowych i lokalnych kotłowniach.
Głównym źródłem smogu w miesiącach zimowych jest spalanie paliw złej jakości w piecach domowych i lokalnych kotłowniach. Hans/pixabay.com

Smog – co to jest?

Smog definiowany jest jako zjawisko atmosferyczne, polegające na jednoczesnym występowaniu wysokiego stężenia zanieczyszczeń powietrza w postaci dymu, gazów i innych związków chemicznych oraz pary wodnej.

Główne składniki smogu to to zanieczyszczenia powierza takie jak pyły zawieszone (mierzone są stężenia pyłów PM10 i PM2,5, czyli niebezpiecznych dla płuc cząstek o średnicy mniejszej niż odpowiednio 10 i 2,5 mikrometra), rakotwórczy benzo(a)piren, szkodliwe gazy w postaci ozonu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, tlenku węgla czy amoniaku, metan, niepożądane pierwiastki, takie jak arsen, metale ciężkie – ołów, nikiel, kadm.

O powstawaniu i natężeniu smogu decydują nie tylko wielkość źródła emisji zanieczyszczeń powietrza, ale też splot okoliczności zewnętrznych, m.in. warunki meteorologiczne czy ukształtowanie terenu. Na aktual

Wideo

Materiał oryginalny: Smog – co to jest i jak nam szkodzi? Przyczyny zanieczyszczenia powietrza, skutki dla zdrowia i metody ochrony. Smog kwaśny i fotochemiczny - Strona Zdrowia

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie